Kabelraden

De NPO wil in 2011 een nieuwe radiozender starten: Radio 7. ‘Een mooie coherente levensbeschouwelijke zender', aldus directeur Radioprogrammering van de NPO Jan Westerhof. Radio 7 moet de avond- en weekendprogrammering van Radio 5 overnemen. Die programma's verhouden zich niet goed tot de sfeer en uitstraling van de dagprogrammering. Dat rechtvaardigt een eigen zender stelt de NPO, die onder meer de grote leefstijlgroep Standvastige Gelovigen beter zal bedienen.

Voor het nieuwe concessiebeleidsplan 2010-2015 is er een portfolioanalyse gemaakt van alle radiozenders, vertelt Westerhof: ‘Dan ga je kijken waar witte plekken in het bereik en het aanbod zitten, welke publieksgroepen beter bediend kunnen worden met welk aanbod. Bij Radio 5 zagen we een groot verschil in het aantal luisteraars tussen de dagprogrammering en de avond- en weekendprogrammering.'

Overdag is Radio 5 Nostalgia te beluisteren. En dat is een enorm succes. Door muziek uit de jaren 50 en 60 en infotainment voor ouderen te programmeren, is de publieke omroep erin geslaagd het luistertijdaandeel te laten stijgen van 0,6 naar 2,7 procent. Mensen luisteren bovendien veel langer. Ze hebben Radio 5 vaak uren achtereen aan staan. Om zeven uur 's avonds lopen de luistercijfers echter hard achteruit. Dan beginnen de levensbeschouwelijke omroepen met hun uitzendingen. ‘Daar moet dus iets aan gedaan worden', aldus Westerhof. ‘De levensbeschouwelijke programma's van met name de NCRV, de EO en de kleine omroepen komen niet goed tot hun recht.'

Profielen

‘We hadden hoge verwachtingen van Radio Nostalgia', vervolgt Westerhof. ‘De cijfers hebben die nog overtroffen. En we zijn ervan overtuigd dat het nog beter kan als Radio 5 een coherent profiel krijgt. De avond- en weekendprogramma's passen niet goed in het profiel Nostalgia . En ze passen ook niet op een van de andere zenders. Daarom is het een logische stap dat er een zender bijkomt: Radio 7.'

‘Het werken met voor het publiek herkenbare profielen is een bewezen succes. Dat geeft mij het vertrouwen om met het plan te komen voor zo'n nieuwe zender. De Standvastige Gelovigen zijn een belangrijke doelgroep voor de publieke omroep, ze kunnen beter worden bediend, maar dat geldt ook andere doelgroepen die geïnteresseerd zijn in levensbeschouwing en zingeving.'

Het idee is dat de grotere levensbeschouwelijke omroepen NCRV en EO (die nu in het weekend op Radio 5 uitzenden) de dagprogrammering voor hun rekening nemen. Daarin zal ook veel plaats zijn voor muziek. De avondprogrammering zal dan verzorgd worden door de kleinere 2.42-omroepen RKK, IKON, ZVK, BOS, OHM, SMON, Human en de Joodse Omroep. Wat vinden de omroepen van de plannen voor de nieuwe zender? Westerhof: ‘De grote omroepen waren meteen positief. Zij krijgen straks meer ruimte voor hun ambities, omdat er meer zendtijd is. Ze hebben er zin in. De kleinere hadden wat meer tijd nodig om overtuigd te raken. Wel stelt iedere omroep voorwaarden aan de distributie. We staan voor de vraag als Radio 5 en Radio 7 splitsen, welke zender de middengolffrequentie krijgt. Of is het mogelijk om nog een frequentie te verwerven?'

Een ander punt is dat er hoogstwaarschijnlijk geen extra budget zal komen voor de nieuwe zender, dus omroepen willen weten wat het financiële gevolg is voor de overige radioprogrammering. Westerhof: ‘De afgelopen vijf jaar hebben we al twintig procent bezuinigd. Radio is nu eenmaal veel doen met weinig middelen. Daar zijn natuurlijk grenzen aan, maar ik vind dit een verantwoorde operatie.'

Mede omdat het budgettair neutraal is, verwacht de radiodirecteur dat minister Plasterk, die komende zomer moet beslissen over de komst van de zender, zal instemmen met het plan. ‘We hebben immers overtuigende argumenten.'

Verjongen

Het portfolio van radiozenders is voortdurend in beweging, aldus Westerhof: ‘Je bent steeds aan het kijken hoe alles het beste in elkaar past en hoe je een mooi palet kunt maken. Daarvoor moet je dingen verschuiven. Op Radio 5 komt straks ruimte vrij. Programma's die het goed doen op Radio 2 kunnen dan op Radio 5 een plaats krijgen. Radio 2 kan vervolgens weer verjongen en meer richting 3FM gaan. Het is een kettingreactie.'

Verjongen was volgens Westerhof ook nodig bij Radio 4. Dat leidde onlangs tot heftige reacties bij zowel de NPS, die haar programma Viertakt uit de ochtendprogrammering zag verdwijnen, als bij een deel van de vaste luisteraars. Die laatste groep zorgde er middels negatieve en persoonlijk getinte aanvallen zelfs voor dat het forum van Radio 4 gesloten moest worden. Westerhof: ‘Verjongen betekent voor ons niet dat je je ineens op de jeugd gaat richten. Maar de gemiddelde luisteraar van Radio 4 is 64 jaar. De klassieke muziek verdient een groter publiek. In de toekomst krijg je nog grotere problemen als je nu niks doet. Nieuwe generaties zullen dan helemaal niet meer in aanraking komen met klassieke muziek.'

Viertakt vroeg is inmiddels vervangen door Van Trigt tot Negen. Westerhof: ‘Vernieuwing op radiozenders moet je doorvoeren in het ochtendprogramma omdat dan je zender begint. Hans Haffmans' programma is minder geschikt gebleken voor dat tijdstip. Daarom verplaatsen we het. Maar hij blijft gewoon presenteren op Radio 4.' Westerhof benadrukt dat maatregelen niet zomaar worden genomen: ‘We gaan niet over één nacht ijs, de NPO heeft vakmensen die na grondig onderzoek en analyse, en in goed overleg met de omroepen de verbeteringen doorvoeren. In het geval van de vernieuwing op Radio 4 hebben alle omroepen minus één (de NPS - red.) gezegd dat het een goed plan is. Wij nemen onze culturele opdracht zeer serieus. Niet iedere luisteraar zal het op voorhand eens zijn met aanpassingen op Radio 4 en 5 of het beginnen van het nieuwe Radio 7, ook omdat men vertrouwd is met wat er is en nog niet weet wat voor moois er voor in de plaats komt. Maar als je vernieuwt moet er meestal ook iets verdwijnen.'